اثرات مثبت اندیشی در زندگی ما چی هستند؟

مثبت اندیشی

عبادت خداوند آثار و فوائد دنیوی و اخروی فراوانی دارد. از آیات و روایات به دست می‌آید که برای عبادات دو نوع اثر وجود دارد:

یکی اثر خاص ناشی از یک عبادت خاص؛ مانند نماز که آثار ویژه خود - مانند بازداشتن از گناه - را دارد. خداوند می‌فرماید: «و نماز را برپا دار، كه نماز [انسان را] از زشتی‌ها و گناه بازمی‌دارد»

اثر دیگری که برای عبادات وجود دارد به اصل عبادت و بندگی برمی‌گردد، نه به عبادتی خاص! رسول خدا(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «گمان نیک، از عبادت نیک سرچشمه می‌گیرد»؛ یعنی کسی که اهل بندگی خداوند باشد و روح عبادت را چشیده باشد، نسبت به خداوند و یا بندگان مومن او، بدگمان نمی‌باشد.

بر این اساس، این حدیث و روایات مشابه، ناظر بدان هستند که فردی که خالصانه به عبادت خدا می‌پردازد، عبادت نیکش این نتیجه را برای او به دنبال خواهد داشت که به خدا و مومنان خوش‌گمان باشد.

همچنین تفسیر دیگری نیز از این حدیث ارائه شده به این بیان که؛ گمان نیک نسبت به خدا و مسلمانان، خود از جمله عبادت‌های نیکی است که انسان را به خدا نزدیک می‌کند.

شاید هر دو تفسیر صحیح باشد؛ زیرا همان‌طور که عبادت نیکو، موجب خوش‌گمانی می‌شود، خوش‌گمانی نیز موجب نیکوتر شدن پرستش خواهد شد. در همین زمینه امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «خداوند متعال به حضرت داوود(علیه السلام) وحى فرستاد؛ نعمت‌هاى ظاهرى و باطنى مرا به یاد بندگان من بیاور؛ زیرا آنها هرگاه نعمت‌هاى مرا به یاد آورند از من جز نیكى نخواهند دید، و آینده را مثل گذشته خواهند داشت.

گمان نیک آنها را وادار می‌كند تا عبادتشان نیکو شده و نیت‌ها را خالص كنند. مغرور كسى است كه در گناهان فرو رفته، ولى آرزوى مغفرت و رحمت می‌كند. كسى كه خوش‌گمان است از خدا هم اطاعت می‌كند، از او امید ثواب دارد و از عقابش می‌ترسد».

 

آثار خوش گمانی

1-امنیت فكری: یكی از عوامل اضطراب و ناآرامی، بدبینی است، اما با خوش بینی و اعتمادورزی، ترس درونی زایل می گردد و آرامش جایگزین آن می شود. امام علی علیه السلام می فرماید:حسن الظن راحه القلب و سلامه الدین؛ (غررالحكم و دررالكلم، ج5، ص244) خوش بینی، مایه آرامش قلب و سلامت دین است.

همان‌طور که عبادت نیکو، موجب خوش‌گمانی می‌شود، خوش‌گمانی نیز موجب نیکوتر شدن پرستش خواهد شد. در همین زمینه امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «خداوند متعال به حضرت داوود(علیه السلام) وحى فرستاد؛ نعمت‌هاى ظاهرى و باطنى مرا به یاد بندگان من بیاور؛ زیرا آنها هرگاه نعمت‌هاى مرا به یاد آورند از من جز نیكى نخواهند دید، و آینده را مثل گذشته خواهند داشت

2-غم زدایی: یكی از آثار سازنده مثبت اندیشی، زدودن غبار غم و اندوه از صفحه دل است. امام علی علیه السلام می فرماید: حسن الظن یخفف الهم؛  (همان ج3 ص 583)خوش بینی، اندوه را سبك می كند.

3-محبت زایی: مثبت نگری، در ایجاد محبت نقش اساسی دارد. امام علی علیه السلام می فرماید:من حسن ظنه بالناس حاز منهم المحبه ؛ (غررالحكم و دررالكلم، ج5، ص973) ؛‌كسی كه به مردم خوش گمان باشد، محبت آنها را به سوی خود جلب خواهد كرد.

4- پیشگیری از گناه: بدبینی، هم خود گناه است و هم عامل بعضی از گناهان، مانند: غیبت، تهمت، تجسس و... می باشد؛ اما خوش بینی مصونیت از گناه ایجاد می كند. امام علی علیه السلام می فرماید:حسن الظن ینجی من تقلد الاثم؛ (همان، ج3، ص093)خوش گمانی، پیرو گناه را نجات می بخشد.

5-سلامت روان: اگر افراد در برخوردهای خود خوش بین باشند، گفتار و رفتار دیگران را خوب تفسیر می كنند و كمتر دچار

سوء تفاهم هایی می گردند كه زمینه را برای بروز درگیری و تنش فراهم می نمایند. در فضای بدگمانی، رفتارها و گفتارها به گونه ای خاص تفسیر می شوند؛ مثلا احترام گزاردن به دیگران به چاپلوسی و تملق ، سكوت بهمخفی كاری، حرف زدن ملایم به بی اعتنایی و سردی، قاطعیت به استبداد، صراحت به پررویی، صداقت به ساده لوحی و صمیمیت به خود شیرینی تفسیر می شود.

6- شادی و نشاط: اگر بپذیریم آن چه مایه خوشبختی و شادی انسان می شود درون اوست، نه عوامل بیرونی، ارتباط بین نگرش خوش بینانه و شادكامی، روشن می گردد. روان شناسان، شادی را احساس مثبتی می دانند كه از حس ارضا و پیروزی به دست آمده است. (ابوالفضل طریقه دار، شرع و شادی، ص42)

7- صبر و تحمل :به نظر روان شناسان، هر اندازه والانس های مثبت قوی باشد تحمل شداید و ناكامی آسان تر می گردد. اشیاء و امور یا موقعیت هایی كه جنبه داعیه دارند، دارای والانس مثبت و اشیاء و اموری كه دفع كننده اند، والانس منفی دارند. (اصول روان شناسی، ترجمه ساعتچی، ج1 ص 954)

امام رضا سلام الله علیه: مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّه‏ كانَ اللّه‏ عِنْدَ ظَـنِّهِ بِهِ ؛ هر كس به خدا خوش گمان باشد، خداوند مطابقِ گمان او، با وى رفتار مى‏كند. (كافى ، ج 8 ، ص 347، ح 546 )